Home » Nieuws » Energie-expert Harm Valk (Nieman Raadgevende Ingenieurs): “Energielabel C in 2020 is slechts een tussenstation”

Energie-expert Harm Valk (Nieman Raadgevende Ingenieurs): “Energielabel C in 2020 is slechts een tussenstation”

07 juni 2017

Door Wessel Simons (Responsive Media)

De overheid stelt steeds meer energieprestatie-eisen aan de bestaande vastgoedvoorraad zoals een minimaal energielabel C in 2023 voor kantoren. Volgens bouwfysicus en veelgevraagd energie-expert Harm Valk van Nieman Raadgevende Ingenieurs is deze richtlijn nog maar het topje van de ijsberg. “Anticipeer als belegger nu al op een toekomstig vastgoedportfolio zonder CV-ketel.”

Minister Kamp van Economische Zaken presenteerde eind vorig jaar de Energie Agenda (zie kader). Wat betekent dit voor de bestaande vastgoedvoorraad?
Valk: “De overheid wil dat Nederland van het aardgas afgaat, dat is een onomstreden feit. Die energietransitie staat te gebeuren, daar ontkomt niemand aan. Ik zie een aantal koplopers die bestaande huurwoningen renoveren naar nul-op-de-meter. Jullie doelgroep is toch wat behoudend en afwachtend is mijn indruk. Ik adviseer jullie leden nu al te anticiperen op een aardgasloze gebouwde omgeving. Bepaal welk bezit toekomstbestendig is of niet. En wacht niet een brief van de gemeente af waarin staat dat het gebied waar u veel bezit heeft van het gasnet afgekoppeld wordt binnen enkele jaren.”

Welke signalen ziet u in ‘Den Haag’?
Valk: “De aangekondigde verplichting van een minimaal energielabel C voor kantooreigenaren per 2023 is een duidelijk signaal. Ik verwacht vergelijkbare kaders voor de huursector zoals ook in de Energie Agenda al is aangekondigd.
Werkgeversorganisatie VNO NCW pleit voor een minister van Energie. Het bedrijfsleven heeft er belang bij dat Nederland succesvol door de energietransitie tot 2050 wordt geloodst. De afgelopen jaren is er wisselend en versnipperd beleid geweest. Een minister moet een lange termijn visie vormgeven en betrokken partijen uit de waan van de dag halen. De urgentie is er en om in wielertermen te spreken: de bezemwagen aan de achterkant van het peloton trekt snel op en dwingt achterblijvers mee naar voren te bewegen, of ze nu willen of niet.“

Vastgoed Belang ambieert dat in 2020 80% van het bezit van haar leden op minstens energielabel C zit. Is dat genoeg?
Valk: “Ik vrees van niet. Energielabel C is geen eindpunt, maar een tussenstation. Men is niet klaar als er voor energielabel C flink is geïnvesteerd. De komende 30 jaar is men nog een keer aan de beurt voor een fikse renovatie om al het vastgoed in 2050 op energieneutraal niveau te krijgen. Dat lijkt ver weg, maar het is afschrijvingsperiode opgeteld van twee CV-ketels, of beter: warmtepompen. Het meest belangrijke is dat de vastgoedbelegger er rekening mee houdt dat er minimumeisen komen op energetisch gebied. Welke panden wil je in 2050 nog verhuren of niet? De alle slechtste gebouwen mag hij niet meer verkopen of verhuren. Ik acht beleggers verstandig genoeg dat ze hun knopen tellen en investeren, of de teruglopende vastgoedwaarde accepteren en bezit gaan afstoten.”

Hoe kunnen leden met vooroorlogs bezit in de steden hun bezit verduurzamen?
Valk: “De grootste uitdaging is de woningen te verwarmen in de winter. Dat gebeurt nu met een gasketel, maar deze kan vervangen worden met een elektrisch apparaat (warmtepomp of WKO-installatie) of door een aansluiting op stadsverwarming. In de grote steden zijn er al plannen voor grootschalige warmtenetten. Technisch gezien is die overgang op woningniveau niet zo gecompliceerd. Een afleverset voor een warmtenet is even groot als een CV-ketel. In bepaalde gevallen, bijvoorbeeld kleine historische kernen zoals Heusden of Borne, zal mogelijk nog wel een gasaansluiting in stand blijven vanwege een te grote technische uitdaging.”

Welke eisen gaan gemeenten stellen?
Valk: “Gemeenten krijgen allereerst meer beleidsvrijheid door de nieuwe Omgevingswet, die naar verwachting in 2019 in werking treedt. Ze gaan naar verwachting gebiedsgericht hogere energieprestatie-eisen stellen aan eigenaren van woningen, kantoren en ander vastgoed. Ze zullen plannen maken om wijk voor wijk het gasnet te gaan afkoppelen en maken plannen voor warmtenetten. Die zullen we vooral zien in stedelijke gebieden met hoge dichtheid, zoals in de vier grote steden en regio’s als Arnhem-Nijmegen en Twente waar men nu al bezig is met warmtenetten.”

Wat betekent de omslag 'van het gas af' voor de nieuwbouw?
Valk: “Uit onderzoek blijkt dat 80 procent van de nieuwbouwwoningen nog steeds met een gasaansluiting geleverd wordt. De woningen die nu gebouwd worden, zijn natuurlijk eerder gepland. Ontwikkelaars die in 2018 een nieuwbouwwoning met gasaansluiting willen opleveren, moeten écht een goed verhaal hebben. Zoals gezegd: er is inmiddels in Nederland een groot politiek draagvlak om van het aardgas af te gaan. Dat betekent concreet dat kavelkopers niet meer kunnen eisen dat zij een gasaansluiting willen. Daar worden vanaf 2018 geen uitzonderingen meer voor gemaakt, is mijn verwachting.”

Welke eisen gaan gebruikers stellen?
Valk: “Ik zie regelmatig dat kopers en huurders grotere ambities hebben dan verhuurders of projectontwikkelaars. Marktpartijen die niet anticiperen op die eisen, zijn niet zo verstandig, want er zal snel een concurrent opstaan die het wel aanbiedt. Natuurlijk zijn er regio’s waar het vastgoed zich vanzelf verhuurt, maar de algemene boodschap is: er gaan dingen veranderen, dus zet je voelhorens aan en laat je informeren. Wees ervan overtuigd dat er qua energievoorziening en nutsvoorzieningen veel gaat veranderen en dat er ook meer dwang komt op de bestaande bouw om maatregelen te nemen, ongeacht welk nieuw kabinet er komt.”

Tenslotte, u bent ook nauw betrokken bij de totstandkoming van een nieuwe rekenmethodiek van het energielabel. Kunt u daar meer over vertellen?
Valk: “Feitelijk krijgt op termijn het energielabel een nieuw rekenhart op basis van Europese bepalingsmethoden. Hierdoor worden bestaande methodieken achter het EPC, het energielabel en de Energie-Index beter gestroomlijnd. Het is eigenlijk van de zotte dat voor nieuwbouw andere rekenregels gelden dan voor bestaande gebouwen. Ieder gebouw is een bestaand gebouw.
De klassenindeling van de labels G t/m A zal niet gaan veranderen. Wel zal de energieprestatie van een woning uitgedrukt worden in onder meer kilowattuur per vierkante meter, zoals al in de BENG-eisen gebruikt wordt. Ik verwacht dat de nieuwe methodiek voor nieuwbouw in 2020 gereed is en de bestaande bouw daar dan achteraan komt.”

Wat betekent deze nieuwe methode voor de bestaande energielabels? Het kan gevolgen hebben voor de huurprijs.
Valk: “Aedes kijkt scherp mee om deze omslag een niet te grote schok voor het bestaande bezit te laten zijn. In sommige gevallen zullen er verschillen optreden, vooral bij labelgrenzen, zodat een D-label dan een C-label wordt of andersom.
Een ander verschil is dat isolatie gaat lonen voor de eigenaar. Isolatie, of beter: de kwaliteit van de gebouwschil, zal apart worden gewaardeerd, en niet wegvallen in één getal. De overheid wil daarmee stimuleren dat eigenaren eerst kiezen voor warmtevraag beperkende maatregelen en niet alleen voor duurzame opwek zoals zonnepanelen. In het nieuwe systeem is energieverbruik nog bepalender en zullen de verschillen in energieverbruik tussen een kleine of grote hoek – en tussenwoning en een vrijstaande woning transparanter worden.”

Kader #1 Profiel Harm Valk

Harm Valk is bouwfysicus en bijna 20 jaar senior adviseur en partner bij Nieman Raadgevende Ingenieurs met vestigingen in Utrecht en Zwolle. Hij is onder meer voorzitter van de normcommissie Energieprestatie (EPG) van de NEN. Valk is ooit begonnen als medewerkers bewonerscontacten bij Woningstichting Tuinstad Zuidwijk Rotterdam, was projectleider en adviseur renovatie woningbouw bij DHV Bouw en docent bouwtechniek en materiaalkunde voor de bouw aan de Hogeschool Windesheim in Zwolle.
Nieman RI is onder meer betrokken bij de nul-op-de-meter renovatie van 48 flatappartementen in Utrecht in opdracht van woningcorporatie Mitros: het project Flat met Toekomst genomineerd voor de Gulden Feniks 2017. Valk geldt binnen de bouw als een expert op het gebied van bouwfysica en energieprestatie. 

Kader #2 Besparingstips

  1. Volg de trias energetica. Beperk de warmtevraag van een woning. Volg de trias energetica
  2. Combineer duurzaamheidsmaatregelen met onderhoudswerkzaamheden op natuurlijke momenten.
  3. Bij kantoorpanden is een grote slag te slaan met LED-verlichting i.c.m. een daglichtschakelaar

Kader #3 Hoofdpunten Energie Agenda

Het in 2013 gesloten Energieakkoord, ook ondertekend door Vastgoed Belang, loopt tot 2023. Maar de eind vorig jaar door minister Kamp van Economische Zaken gepresenteerde Energie Agenda (‘naar een CO2-arme energievoorziening’) beschrijft de energietransitiepaden tot 2050. Het energieverbruik voor het gebruik van lage temperatuur warmte beslaat ruim 30% van het totale energieverbruik in Nederland. Het gaat hier om de verwarming van woningen, gebouwen en tuinbouwkassen waarvoor in Nederland momenteel grotendeels (circa 90%) gas wordt gebruikt

Een greep uit de beschreven ambities:

  • Voor de verduurzaming van warmte, behoort het vervallen van de wettelijke verplichting voor een gasaansluiting tot de mogelijkheden.
  • Een nieuwbouwwijken wordt niet meer automatisch op het gasnet aangesloten.
  • Strengere handhaving van de Wet Milieubeheer
  • Minimum energielabel C voor kantoren dat per 1 januari 2023 in werking treedt en mogelijke uitbreiding naar andere vastgoedsectoren zoals de huursector.
  • Nieuwe Rijkskantoren per 1 januari 2019 Bijna Energieneutraal (‘BENG’); bij renovatie minstens energielabel A
  • Vanaf 2021 alle nieuwbouw op BENG-niveau, conform de Europese EPBD-richtlijn.
  • Gemeenten kunnen op lokaal niveau, in samenwerking met de netbeheerder, besluiten over de invulling van de energievoorziening
  • Grootschalige warmtenetten worden op vergelijkbare wijze gereguleerd als bestaande stroom – en gasnetten.