Home » Nieuws » Case van Co: Isoleren moet, maar doe dat wel verstandig!

Case van Co: Isoleren moet, maar doe dat wel verstandig!

29 november 2018

Door: ing. Co Koning MRE directeur beleid

Verduurzaming begint, vooral bij woningen, meestal met het terugdringen van de warmtevraag. Dat gebeurt door er voor te zorgen dat de woning zo weinig mogelijk warmte verliest aan de koudere buitenlucht. Bij nieuwbouwwoningen kan met een zo gering mogelijke warmtevraag al rekening gehouden worden op de tekentafel, al valt of staat het effect natuurlijk wel met zorgvuldige uitvoering op de bouwplaats. Bij bestaande woningen is het een stuk minder eenvoudig. U moet zich bij het isoleren van bestaande bouw goed realiseren dat u daarmee de vochthuishouding in het pand volledig veranderd. Een verkeerde aanpak kan op enige termijn leiden tot ernstige gevolgen. Verduurzamen van bestaande woningen moet en kan, maar doe niet zomaar iets. Isoleren moet altijd weloverwogen en hand in hand gaan met voldoende ventileren.

Vocht en waterdamp in constructies

Vocht is de grootste vijand van elke bouwconstructie. Tegelijkertijd komt vocht in zekere mate voor in vrijwel elke bouwconstructie. Dat hoeft niet persé te leiden tot problemen. Dat wordt anders als bijvoorbeeld sprake is van een lekkende goot, slecht voegwerk, scheuren in metselwerk, doorslag van regenwater of optrekkend vocht. Er is dan een overmaat aan vocht in de constructie aanwezig. De constructie zal onder normale omstandigheden niet meer voldoende drogen. Gevolg: vocht- en schimmelplekken in huis, in de muur opgelegde houten balken rotten weg en het metselwerk vriest kapot. Vocht (waterdamp) komt echter vaker van binnenuit.

Warmte- en vochttransport door bouwconstructies

In een woning wordt dagelijks veel waterdamp geproduceerd. Voor een doorsnee woning liefst 12 liter per dag. In oude woningen verdwijnt veel waterdamp door natuurlijke ventilatie rechtstreeks naar buiten via naden en kieren. Bijvoorbeeld bij slechte aansluitingen tussen kozijnen en muren, maar ook bij slecht sluitende ramen en deuren. Op die manier gaat echter ook veel warmte verloren. Dat is nu juist wat we bij verduurzamen niet meer willen. Het kan goedkoop en eenvoudig beperkt worden door naden en kieren dicht te maken.

Dat via een slecht geïsoleerde gebouwschil ook veel warmte verloren gaat is wel bekend. Minder bekend is dat veel waterdamp zich vooral in koude jaargetijden onder invloed van (damp)drukverschillen een weg naar buiten baant door de muren, de vloer en het dak. Lucht kan afhankelijk van de temperatuur een zekere hoeveelheid waterdamp (vocht) opnemen. Hoeveel dat maximaal is vindt u voor temperaturen tussen + 30°C en -20°C in figuur 1. Onder de temperatuur, links het aantal grammen waterdamp. De gebogen lijn is het snijpunt tussen temperatuur en de maximale hoeveelheid waterdamp die lucht kan bevatten bij die temperatuur. De relatieve vochtigheid(RV) is dan 100% (ook wel het dauwpunt).

Case van Co

Figuur 1: Relatie tussen maximale hoeveelheid vocht en de luchttemperatuur

Bij een RV van 100% buiten wordt de waterdamp meestal zichtbaar als nevel of mist. In huis zal de RV normaal gesproken het niveau van 100% niet snel bereiken. Als warme (vochtige) lucht zoveel afkoelt dat met dezelfde hoeveelheid waterdamp in de lucht het dauwpunt van een lagere temperatuur wordt bereikt zal condens ontstaan. We herkennen dat bijvoorbeeld bij enkel glas in de koude jaargetijden. Als enkel glas wordt vervangen door goed isolerend HR glas zien we de aanwezige waterdamp meestal niet meer op het glas verschijnen. Vooral als kieren en naden ook al zijn dicht gemaakt en waterdamp niet op een andere manier wordt afgevoerd, zal de relatieve vochtigheid (RV) oplopen. Warme vochtige lucht heeft een hogere (waterdamp)druk dan droge koude lucht. Warme vochtige lucht zal onder invloed van (damp)drukverschillen tussen binnen en buiten door de constructie van binnen naar buiten stromen. De warme vochtige lucht zal van binnen naar buiten steeds verder afkoelen. Het is daarbij niet uitgesloten dat ergens in de constructie - op dezelfde manier als bij enkel glas maar nu onzichtbaar - condensatie zal optreden. Of dat onmiddellijk tot grote problemen leidt is afhankelijk van het materiaal en de tijd die verloopt tussen condensatie en het moment dat het vocht weer kan verdampen.

Als u gaat isoleren verandert de vochthuishouding. Dat hoeft niet persé een probleem te zijn als het binnen de perken blijft. Het is wel een punt van aandacht. Een juiste keuze van materialen, dikte en opbouw van de constructie is zeer belangrijk. Doe dus nooit zomaar iets!

Tips:

  • Beoordeel de mogelijkheden die in uw specifieke situatie relatief eenvoudig realiseerbaar zijn.
  • Maak een doordacht plan van aanpak. Het stappenplan op de website Samen Energie Besparen kan daarbij behulpzaam zijn evenals de flyer die Vastgoed Belang samen met de Gemeente Den Haag heeft gemaakt, gericht op een type woningen dat veelvuldig voor komt bij onze leden van Vastgoed Belang.
  • Schakel altijd een deskundig bouwfysicus in, die kan in kaart brengen waar zich vochtrisico’s voordoen.
  • Repareer altijd eerst alle gebreken aan de schil, zoals scheuren en slecht voegwerk in de gevel en een lekkende goot.
  • Ga bij isoleren van de woning zorgvuldig te werk bij materiaalkeuze en constructieopbouw.
  • Ga bij de uitvoering zorgvuldig te werk.
  • Zorg altijd voor voldoende ventilatie.

Het opvolgen van bovenstaande tips kan veel ellende achteraf voorkomen. In het komende decembernummer van het magazine Steengoed van Vastgoed Belang zal uitgebreider worden ingegaan op veilig isoleren.